[TR] Windows 11 NVMe SSD Anlık Donma Sorunu: “Reset to device, \Device\RaidPort0, was issued.” Hatası ve Giderilmesi

Windows 11 kullanılan masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarda zaman zaman oldukça rahatsız edici bir sorunla karşılaşılabilir. Sistem normal çalışırken bir anda 5-10 saniye boyunca tamamen donar, fare hareket etmez, uygulamalar yanıt vermez, disk erişimi durur ve bazı durumlarda sistem mavi ekran hatasıyla yeniden başlayabilir.

Bu problem özellikle NVMe SSD kullanılan sistemlerde daha fazla dikkat çeker ancak benzer davranışlar SATA SSD, AHCI kontrolcüleri, Intel RST sürücüleri veya farklı depolama sürücü katmanlarında da görülebilir.

Bu sorunun en önemli ipuçlarından biri Windows Event Viewer üzerinde görülen şu uyarıdır:

Reset to device, \Device\RaidPort0, was issued.

Bu kayıt genellikle Event ID 129 olarak görülür ve kaynak kısmında storahci, storport, stornvme, iaStorAC veya benzeri bir depolama sürücüsü yer alabilir.

Microsoft dokümantasyonunda Event ID 129, Storport sürücüsünün diske gönderilen bir isteğin zaman aşımına uğraması sonucunda reset işlemi başlatması olarak açıklanır.

Bu olay depolama alt sisteminde gecikme, yanıt alamama veya I/O isteğinin zamanında tamamlanamaması gibi durumlara işaret eder.

Sorunun Belirtileri

Bu problem genellikle aşağıdaki belirtilerle kendini gösterir;

Sistem birkaç saniye boyunca tamamen donar. Bu sırada klavye ve fare tepkisiz kalabilir. Açık uygulamalar yanıt vermiyor gibi görünebilir. Disk kullanımı anlık olarak takılı kalabilir. Oyun, sanal makine, büyük dosya kopyalama, yedekleme, tarayıcı kullanımı veya uyku/uyanma geçişlerinden sonra sorun daha belirgin hale gelebilir.

Bazı sistemlerde donma birkaç saniye sonra kendiliğinden düzelir. Bazı sistemlerde ise Windows mavi ekran verir veya sistem beklenmedik şekilde yeniden başlar. Event Viewer kontrol edildiğinde genellikle şu tarz kayıtlar görülür.

Warning
Source: storahci / storport / stornvme / iaStorAC
Event ID: 129
Reset to device, \Device\RaidPort0, was issued.

Burada geçen RaidPort0 ifadesi her zaman sistemde gerçek bir RAID yapısı olduğu anlamına gelmez. Windows depolama yığını içerisinde kullanılan port/kontrolcü isimlendirmesi nedeniyle RAID kullanılmayan sistemlerde de bu ifade görülebilir.

Hatanın Teknik Anlamı

Bu hata işletim sisteminin disk veya disk kontrolcüsüyle yaptığı I/O iletişiminde beklenen sürede yanıt alamadığını gösterir. Windows işletim sistemş diske gönderdiği bir okuma/yazma isteğinin zamanında tamamlanmadığını algıladığında ilgili depolama portunu veya cihazı resetlemeye çalışır.

Amaç kilitlenen I/O isteğini temizlemek ve depolama yolunu tekrar kullanılabilir hale getirmektir.

Microsoft’a göre Event ID 129 Storport sürücüsünün diske yapılan isteği zaman aşımına uğratması durumunda kaydedilir. Bu durum depolama alt sisteminin aşırı yüklenmesi, disk/kontrolcü yanıt süresinin uzaması veya donanımsal/sürücü kaynaklı gecikmeler nedeniyle oluşabilir.

Windows tarafında Storport.sys, yüksek performanslı depolama veri yolları, RAID adaptörleri ve modern depolama sürücü mimarileri için kullanılan sistem bileşenlerinden biridir. Microsoft, Storport’un yüksek performanslı veri yolları ve depolama adaptörleri için kullanılan sistem tarafından sağlanan bir storage port driver olduğunu belirtir.

NVMe disklerde ise Windows’un yerleşik NVMe sürücüsü StorNVMe olarak geçer. Microsoft dokümantasyonuna göre stornvme.sys, yüksek hızlı NVMe cihazlara erişim sağlayan sistem tarafından sağlanan storage miniport driver bileşenidir.

Neden Sadece NVMe SSD Gibi Görünüyor?

Bu hata çoğu zaman NVMe SSD ile ilişkilendirilir çünkü modern NVMe diskler çok agresif güç yönetimi, düşük gecikmeli çalışma, APST yani Autonomous Power State Transition, PCIe güç tasarrufu ve firmware tabanlı performans optimizasyonları kullanır.

Özellikle notebook sistemlerde pil ömrünü artırmak için disk ve PCIe bağlantısı sık sık düşük güç durumlarına geçebilir.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır:

storahci daha çok SATA/AHCI tarafıyla ilişkilidir. NVMe tarafında ise genellikle stornvme veya Storport tabanlı miniport sürücüleri devrededir. Bu nedenle Event Viewer’da görülen kaynak adı mutlaka kontrol edilmelidir. Eğer kaynak storahci ise sorun SATA/AHCI disk veya kontrolcü tarafında olabilir. Eğer kaynak stornvme ise NVMe disk, NVMe sürücüsü, firmware, PCIe güç yönetimi veya chipset sürücüsü tarafı daha dikkatli incelenmelidir. Microsoft’un SATA/AHCI güç yönetimi dokümantasyonu da StorAHCI’nin Microsoft’un yerleşik SATA sürücüsü olduğunu belirtir.

Muhtemel Nedenler

Bu hata tek bir nedene bağlı değildir. Aşağıdaki başlıkların biri veya birkaçı aynı anda soruna yol açabilir:

Disk firmware sürümünün eski olması, NVMe SSD’nin düşük güç modundan geç uyanması, chipset sürücülerinin güncel olmaması, Intel RST veya üretici depolama sürücüsüyle Windows’un yerleşik sürücüsü arasında uyumsuzluk, BIOS/UEFI tarafında hatalı güç yönetimi, PCI Express Link State Power Management ayarları, APST kaynaklı gecikmeler, disk üzerindeki fiziksel veya mantıksal hatalar, aşırı ısınma, anakart M.2 slot problemi veya güç planı ayarları bu problemin yaygın nedenleri arasındadır.

Özellikle sistemin birkaç saniye donup sonra normale dönmesi, Windows’un diske gönderdiği I/O isteğini beklediğini ve yanıt alamayınca reset mekanizmasını devreye aldığını gösterebilir. Microsoft, disk zaman aşımı değerinin işletim sisteminin bir I/O işleminin bitmesini ne kadar bekleyeceğini etkilediğini ve bu süre boyunca sistemin donmuş gibi görünebileceğini belirtir.

İşleme Başlamadan Önce Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aşağıdaki işlemler kayıt defteri ve güç planı ayarlarında değişiklik yapar. Bu nedenle uygulanmadan önce sistem geri yükleme noktası oluşturulması ve önemli verilerin yedeklenmesi önerilir. Kurumsal sistemlerde veya kritik iş istasyonlarında bu değişiklikler doğrudan canlı sistemlere uygulanmamalı, önce test edilmelidir.

Microsoft, disk timeout değerleriyle oynanması konusunda dikkatli olunması gerektiğini ve özellikle üretici yönlendirmesi olmadan disk timeout değerlerinin değiştirilmemesini önerir. Ayrıca TimeOutValue değerinin genel bir ayar olduğunu, bu nedenle tüm sistemdeki disk davranışını etkileyebileceğini belirtir.

1) Event Viewer Üzerinden Hatanın Doğrulanması.

Öncelikle sorunun gerçekten depolama katmanından kaynaklanıp kaynaklanmadığını doğrulamak gerekir.

Bunun için şu adımlar izlenebilir:

Event Viewer > Windows Logs > System

Ardından sağ taraftan “Filter Current Log” seçeneği açılır ve Event ID kısmına aşağıdaki değerler yazılarak filtreleme yapılabilir:

129, 153, 154, 157

Özellikle aşağıdaki kayıtlar dikkatle incelenmelidir:

Event ID 129 - Reset to device, \Device\RaidPort0, was issued.
Event ID 153 - The IO operation was retried.
Event ID 154 - The IO operation failed due to hardware error or timeout.
Event ID 157 - Disk has been surprise removed.

Event ID 129 tek başına kesin disk arızası anlamına gelmez. Ancak sık tekrar ediyorsa, donma veya mavi ekranla birlikte görülüyorsa mutlaka incelenmelidir.

2) SSD Firmware ve Chipset Sürücülerini Güncelleyiniz.

Registry değişikliklerinden önce yapılması gereken en sağlıklı işlem, SSD firmware ve chipset sürücülerini güncellemektir.

NVMe SSD üreticisinin kendi yazılımı üzerinden firmware kontrol edilmelidir. Örneğin Samsung Magician, Kingston SSD Manager, Crucial Storage Executive, WD Dashboard veya üreticiye ait benzer araçlar kullanılabilir.

Ardından anakart veya notebook üreticisinin destek sayfasından şu bileşenler kontrol edilmelidir:

Chipset driver, Intel Management Engine veya AMD chipset sürücüleri, Intel RST kullanılıyorsa Intel Rapid Storage Technology sürücüsü, BIOS/UEFI güncellemesi, NVMe veya storage controller ile ilgili üretici güncellemeleri.

Bu adım önemlidir; çünkü bazı NVMe SSD’lerde düşük güç durumundan çıkış gecikmeleri firmware güncellemesiyle düzeltilebilir.

3. StorAHCI Link Power Management Ayarını Devre Dışı Bırakmak

Eğer Event Viewer üzerinde kaynak olarak storahci görülüyorsa, sorun SATA/AHCI güç yönetimi ile ilişkili olabilir. Bu durumda StorAHCI tarafında Link Power Management yani LPM davranışı devre dışı bırakılabilir.

Komut İstemi yönetici olarak açılır ve aşağıdaki komut çalıştırılır.

reg add "HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\storahci\Parameters\Device" /v "NoLPM" /t REG_MULTI_SZ /d "*" /f

Bu ayar, StorAHCI sürücüsü tarafında Link Power Management mekanizmasını devre dışı bırakmaya yönelik bir yapılandırmadır. Özellikle SATA SSD kullanan sistemlerde anlık donma, disk erişim gecikmesi veya Event ID 129 problemlerinde faydalı olabilir.

Ancak sistemde yalnızca NVMe SSD varsa ve Event Viewer kaynağı stornvme ise bu ayar doğrudan NVMe sürücüsünü hedeflemez. Bu nedenle olay kaynağı mutlaka kontrol edilmelidir.

4) Disk TimeOutValue Değerini 30 Saniyeye Çıkarma

Windows disk katmanında kullanılan TimeOutValue, işletim sisteminin bir disk I/O isteğinin tamamlanmasını ne kadar bekleyeceğini belirleyen önemli bir değerdir. Microsoft, bu değerin 20-30 saniyeden büyük olmamasını ve değişikliğin üretim ortamlarında uygulanmadan önce test edilmesini önerir.

Yönetici Komut İstemi üzerinde aşağıdaki komut çalıştırılabilir:

reg add "HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\disk" /v "TimeOutValue" /t REG_DWORD /d 30 /f

Bu işlem, disk zaman aşımı değerini 30 saniye olarak ayarlar. Böylece Windows, bazı geçici disk yanıt gecikmelerinde daha toleranslı davranabilir.

Bu ayar özellikle kısa süreli güç geçiş gecikmelerinde sistemin hemen reset mekanizmasına gitmesini azaltabilir. Ancak bu bir donanım arızasını ortadan kaldırmaz. Eğer SSD fiziksel olarak arızalıysa, firmware hatalıysa veya anakart M.2 slotunda problem varsa bu ayar yalnızca belirtileri geciktirebilir.

5) NVMe Güç Geçiş Mekanizmasını Kısıtlama

NVMe SSD’lerde güç yönetimi çok agresif çalışabilir. Disk, düşük güç durumuna geçtikten sonra tekrar aktif hale gelirken gecikme yaşanabilir. Bu gecikme Windows tarafından I/O timeout olarak algılanabilir.

Mevcut güç planı üzerinde disk güç yönetimiyle ilgili ayarları değiştirmek için aşağıdaki komut kullanılabilir:

powercfg /setacvalueindex SCHEME_CURRENT SUB_DISK PACKET_TIMEOUT 0
powercfg /setactive SCHEME_CURRENT

Microsoft’un powercfg /setacvalueindex komutu, sistem AC güçteyken belirli bir güç planı ayarının değerini değiştirmek için kullanılır. powercfg /setactive ise belirtilen güç planını aktif hale getirir.

Notebook kullanılıyorsa pil modu için de benzer ayarın uygulanması gerekebilir:

powercfg /setdcvalueindex SCHEME_CURRENT SUB_DISK PACKET_TIMEOUT 0
powercfg /setactive SCHEME_CURRENT

Bazı Windows sürümlerinde veya donanım yapılandırmalarında PACKET_TIMEOUT alias değeri görünmeyebilir. Bu durumda aşağıdaki komutla mevcut güç ayarları kontrol edilmelidir:

powercfg /query

Gerekirse gelişmiş disk güç ayarları GUI üzerinden de incelenebilir.

6) PCI Express Link State Power Management Ayarını Kapatmak

NVMe diskler PCIe veri yolu üzerinden çalıştığı için PCI Express güç tasarrufu ayarları da bu soruna etki edebilir. Özellikle notebook sistemlerde bu ayar pil ömrünü artırmak için agresif çalışabilir.

Aşağıdaki adımlar uygulanabilir:

Control Panel > Power Options > Change plan settings > Change advanced power settings

Ardından şu bölüm açılır:

PCI Express > Link State Power Management

Buradaki değerler şu şekilde ayarlanabilir:

On battery: Off
Plugged in: Off

Bu işlem, PCIe bağlantısının düşük güç durumlarına geçmesini kısıtlar. Sonuç olarak NVMe diskin düşük güç modundan uyanma kaynaklı gecikmeleri azalabilir. Ancak notebook sistemlerde pil tüketimi bir miktar artabilir.

7) Disk Sağlığını Kontrol Etmek

Bu tip hatalarda yalnızca Windows ayarlarına odaklanmak doğru değildir. SSD’nin sağlık durumu da kontrol edilmelidir.

Aşağıdaki kontroller yapılmalıdır:

wmic diskdrive get model,status

Daha detaylı kontrol için PowerShell kullanılabilir:

Get-PhysicalDisk | Select-Object FriendlyName, HealthStatus, OperationalStatus

Dosya sistemi kontrolü için:

chkdsk C: /scan

Sistem dosyalarını kontrol etmek için:

sfc /scannow

Windows imaj bütünlüğünü kontrol etmek için:

DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth

SSD üreticisinin kendi yazılımıyla SMART değerleri, sıcaklık, firmware sürümü, hata sayıları ve disk ömrü mutlaka incelenmelidir.

8) BIOS/UEFI Ayarlarını Kontrol Etmek

Sorun devam ediyorsa BIOS/UEFI tarafında şu başlıklar kontrol edilmelidir:

M.2 slot modu, PCIe generation ayarı, Intel RST / AHCI / RAID modu, ASPM ayarı, CPU C-State ayarları, NVMe configuration bölümü, BIOS güncelliği.

Özellikle bazı sistemlerde PCIe Gen4/Gen5 otomatik modda kararsız çalışabilir. Bu durumda test amacıyla ilgili M.2 slotu PCIe Gen3 veya Gen4 sabit moda alınarak denenebilir. Bu kalıcı çözüm olarak değil, arıza tespiti amacıyla uygulanmalıdır.

Uygulanabilecek Toplu Komut İçeriği;

Aşağıdaki komutlar yönetici olarak açılmış Command Prompt üzerinde çalıştırılabilir:

reg add "HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\storahci\Parameters\Device" /v "NoLPM" /t REG_MULTI_SZ /d "*" /f

reg add "HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\disk" /v "TimeOutValue" /t REG_DWORD /d 30 /f

powercfg /setacvalueindex SCHEME_CURRENT SUB_DISK PACKET_TIMEOUT 0

powercfg /setactive SCHEME_CURRENT

Notebook sistemlerde pil modu için ek olarak:

powercfg /setdcvalueindex SCHEME_CURRENT SUB_DISK PACKET_TIMEOUT 0

powercfg /setactive SCHEME_CURRENT

Komutlar çalıştırıldıktan sonra sistem mutlaka yeniden başlatılmalıdır.

Değişikliklerin Geri Alınması

Yapılan değişikliklerden sonra sistemde farklı bir problem oluşursa veya ayarları geri almak gerekirse aşağıdaki komutlar kullanılabilir:

reg delete "HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\storahci\Parameters\Device" /v "NoLPM" /f

TimeOutValue değerini varsayılana döndürmek için kayıt silinebilir:

reg delete "HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\disk" /v "TimeOutValue" /f

Güç planını varsayılan ayarlara döndürmek için:

powercfg -restoredefaultschemes

Bu komut tüm güç planlarını varsayılan hale getireceği için özel olarak oluşturulmuş güç planları varsa dikkatli kullanılmalıdır.

Sorun Devam Ederse Ne Yapılmalı?

Yukarıdaki adımlara rağmen sorun devam ediyorsa problem daha derin bir donanım, firmware veya sürücü uyumsuzluğu olabilir. Bu durumda aşağıdaki kontroller yapılmalıdır:

SSD firmware güncellemesi tekrar kontrol edilmelidir. BIOS/UEFI en güncel sürüme yükseltilmelidir. Anakart chipset sürücüleri yeniden kurulmalıdır. Intel RST kullanılıyorsa farklı bir sürüm denenmelidir. Mümkünse Microsoft’un yerleşik NVMe sürücüsü ile üretici sürücüsü karşılaştırılmalıdır. SSD farklı bir M.2 slotunda denenmelidir. Disk sıcaklığı yük altında izlenmelidir. Farklı bir NVMe SSD ile test yapılmalıdır. Aynı SSD başka bir sistemde denenmelidir.

Eğer Event Viewer üzerinde Event ID 129 ile birlikte Event ID 153, 154 veya 157 kayıtları da görülüyorsa disk, kontrolcü veya bağlantı tarafında daha ciddi bir sorun olabilir. Microsoft, disk ve depolama hatalarında altta yatan donanımın, depolama bağlantılarının, sürücülerin, firmware’in ve filter driver bileşenlerinin kontrol edilmesini önerir.

“Reset to device, \Device\RaidPort0, was issued.” uyarısı Windows 11 sistemlerde disk veya depolama kontrolcüsü tarafında yaşanan zaman aşımı problemlerinin önemli göstergelerinden biridir. Bu hata çoğu zaman sistemin anlık olarak donması, I/O işlemlerinin durması, uygulamaların yanıt vermemesi veya mavi ekran hatalarıyla birlikte görülür.

Sorunun temelinde her zaman doğrudan SSD arızası olmayabilir. NVMe güç yönetimi, StorAHCI Link Power Management, Storport timeout davranışı, disk firmware’i, chipset sürücüleri, BIOS ayarları veya PCIe güç yönetimi gibi birçok farklı bileşen bu probleme neden olabilir.

Bu nedenle çözüm sürecinde önce Event Viewer kayıtları incelenmeli, ardından SSD firmware ve chipset sürücüleri güncellenmeli, gerekirse StorAHCI LPM devre dışı bırakılmalı, disk timeout değeri 30 saniyeye alınmalı ve NVMe/PCIe güç geçiş mekanizmaları daha stabil çalışacak şekilde yapılandırılmalıdır.

Özellikle üretim sistemlerinde ve kritik iş bilgisayarlarında bu değişiklikler dikkatli uygulanmalı, mümkünse önce test edilmeli ve mutlaka yedek alınmalıdır. Doğru uygulandığında bu adımlar, Windows 11 üzerinde NVMe veya SSD kaynaklı anlık donma problemlerini önemli ölçüde azaltabilir.