[TR] ZVM / ZVMA Sunucusunda zadmin Parolasının Debian Rescue Mode ile Sıfırlanması

ZVM/ZVMA sunucusuna VMware Console üzerinden erişim sağlanırken kullanılan temel kullanıcı hesabı zadmin hesabıdır.

Mevcut zadmin parolası ile sisteme giriş yapılamaması durumunda, Debian kurulum medyasının Rescue Mode özelliği kullanılarak parola sıfırlama işlemi gerçekleştirilebilir.

Bu makalemde VMware ortamında çalışan ZVMA sanal makinesi üzerindeki zadmin hesabının parolasının güvenli bir şekilde nasıl sıfırlanabileceği adım adım açıklanmaktadır.

İşleme Başlamadan Önce

Parola sıfırlama işlemine başlamadan önce mevcut ZVM/ZVMA sanal makinesinin snapshot’ının alınması önemle tavsiye edilir. Snapshot, işlem sırasında beklenmeyen bir problem oluşması durumunda sanal makinenin önceki durumuna döndürülmesini sağlar. Ayrıca bu işlem sanal makinenin kapatılması ve Debian Rescue Mode üzerinden dosya sistemine erişilmesini gerektirdiğinden, işlem için uygun bir bakım zamanı planlanmalıdır.

1. Debian ISO Dosyasının İndirilmesi

İlk olarak Rescue Mode özelliğini destekleyen bir Debian kurulum ISO’su indirilmelidir.

Debian 12 veya Debian 13 sürümü kullanılabilir. Rescue Mode seçeneğine sahip olması koşuluyla daha eski Debian sürümleri de kullanılabilir.

Örnek olarak aşağıdaki Debian 12 ISO dosyası kullanılabilir:

https://cdimage.debian.org/cdimage/archive/12.12.0/amd64/iso-cd/debian-12.12.0-amd64-netinst.iso

2. ISO Dosyasının VMware Ortamına Yüklenmesi

İndirilen Debian ISO dosyası VMware ortamındaki uygun bir alana yüklenmelidir.

ISO dosyası aşağıdaki konumlardan birine yüklenebilir:

• VMware Datastore
• VMware Content Library

ISO dosyasının yükleme işlemi tamamlandıktan sonra ZVMA sanal makinesine bağlanabilir.

3. ZVMA Sanal Makinesinin Kapatılması

VMware vSphere üzerinden ilgili ZVMA sanal makinesi kapatılır.

Sanal makinenin tamamen kapandığından emin olduktan sonra donanım ayarlarında değişiklik yapılmalıdır.

4. Sanal Makine Ayarlarının Düzenlenmesi

VMware üzerinde ZVMA sanal makinesine sağ tıklanarak: Edit Settings menüsüne girilir. Buradan sanal makineye yeni bir CD/DVD sürücüsü eklenmelidir.

5. CD/DVD Drive Eklenmesi

VM ayarlarından: Add New Device > CD/DVD Drive seçeneği kullanılarak yeni bir sanal CD/DVD sürücüsü eklenir. CD/DVD kaynağı olarak daha önce Datastore veya Content Library üzerine yüklenen Debian ISO dosyası seçilir. Ayrıca CD/DVD sürücüsünü Connected seçeneğinin aktif olduğundan emin olunmalıdır.

Boot Delay Ayarının Yapılması

Sanal makine açılırken boot menüsüne rahatlıkla erişebilmek için VMware üzerinde bir Boot Delay değeri tanımlanması önerilir.

Bunun için: VM Options > Boot Options alanına girilir. Örneğin: Boot Delay: 10000 ms olarak ayarlanabilir. Bu ayar, sanal makinenin açılışı sırasında yaklaşık 10 saniyelik bir bekleme süresi oluşturarak ESC tuşuna basılması için yeterli zaman sağlar.

Önemli: Doğrudan BIOS menüsüne girmek boot sırasını değiştirmek için yeterli olmayabilir. Bu nedenle açılış sırasında ESC kullanılarak Boot Menu üzerinden CD-ROM seçilmesi önerilir.

6. ZVMA Sanal Makinesinin Açılması

Gerekli ayarlar tamamlandıktan sonra ZVMA sanal makinesi yeniden açılır. VMware Remote Console veya Web Console üzerinden sanal makinenin başlangıç ekranı takip edilmelidir.

7. Debian ISO Üzerinden Boot Edilmesi

Sanal makinenin açılış ekranı görüntülendiğinde ESC tuşuna basılarak Boot Menu açılır.

Boot cihazı olarak: CD-ROM seçilir. Böylece sistem, sanal diskte bulunan mevcut işletim sistemi yerine bağlanan Debian ISO dosyası üzerinden başlatılır.

8. Debian Rescue Mode Kullanılması

Debian kurulum ekranı açıldıktan sonra: Advanced Options > Rescue Mode seçilir. Rescue Mode başlatıldıktan sonra sistem dil, lokasyon, klavye ve ağ yapılandırması gibi bazı temel seçenekleri sorabilir. Bu alanlarda mevcut yapıya uygun seçimler yapılabilir veya gerekli durumlarda varsayılan seçeneklerle devam edilebilir. Bir süre sonra sistem disklerinin seçileceği bölüme ulaşılır.

RAID Yapısının Tanınması

Sistem RAID yapısı kullanıyorsa: Assemble RAID Array > Automatic seçeneği kullanılmalıdır. RAID yapısının başarılı şekilde algılanmasının ardından sistem root bölümü görünür hale gelmelidir.

Örneğin:

/dev/vg00/root

veya bazı sistemlerde:

/dev/sda2

gibi bir bölüm görüntülenebilir.

Root Dosya Sisteminde Shell Açılması

İlgili root dosya sistemi seçildikten sonra:

Execute a shell in /dev/vg00/root

veya sistem yapısına göre:

Execute a shell in /dev/sda2

seçeneği kullanılır. Bu işlem mevcut ZVMA işletim sisteminin root dosya sistemi üzerinde bir komut satırı açacaktır.

9. zadmin Parolasının Değiştirilmesi

Komut satırı açıldıktan sonra zadmin kullanıcısının parolasını değiştirmek için aşağıdaki komut çalıştırılır:

passwd zadmin

Komut çalıştırıldıktan sonra sistem yeni parolanın iki kez girilmesini isteyecektir.

Yeni parola girilir ve doğrulanır.

Parola başarıyla değiştirildikten sonra shell ortamından çıkmak için:

exit

komutu çalıştırılır.

Ardından sistem yeniden başlatılır.

10. Yeni Parola ile Giriş Testinin Yapılması

Sistem normal şekilde açıldıktan sonra VMware Console üzerinden zadmin kullanıcısı ile giriş yapılmalıdır.

Yeni belirlenen parolanın başarılı şekilde çalıştığı doğrulanmalıdır.

Giriş yaptıktan sonra temel sistem kontrollerinin de gerçekleştirilmesi önerilir.

Örneğin:

• İşletim sisteminin normal şekilde açıldığı,
• ZVMA servislerinin çalıştığı,
• Ağ bağlantısının sağlıklı olduğu,
• Yönetim servislerine erişilebildiği

kontrol edilebilir.

11. Debian ISO ve CD/DVD Drive’ın Kaldırılması

Parola sıfırlama ve giriş testi başarıyla tamamlandıktan sonra VMware tarafında yapılan geçici ayarlar geri alınmalıdır.

Sanal makinenin ayarlarından Debian ISO bağlantısı kaldırılmalıdır.

Gerekli olması halinde sanal makine kapatılarak eklenen CD/DVD Drive tamamen kaldırılabilir.

Ayrıca daha önce tanımlanan:

Boot Delay

değeri eski haline getirilmeli veya kaldırılmalıdır.

İşlem tamamlandıktan sonra aşağıdaki kontrollerin yapılması önerilir:

• zadmin hesabı ile Console erişimi sağlanabiliyor mu?
• Yeni parola başarılı şekilde çalışıyor mu?
• ZVMA işletim sistemi normal şekilde açılıyor mu?
• ZVM/ZVMA servisleri çalışıyor mu?
• Yönetim arayüzlerine ve servislerine erişilebiliyor mu?
• VMware üzerindeki Debian ISO bağlantısı kaldırıldı mı?
• Boot Delay ayarı eski haline getirildi mi?
• Sistem stabil çalışıyor mu?

Tüm kontroller başarılıysa parola sıfırlama işlemi tamamlanmış kabul edilebilir.

Bu işlem işletim sistemi seviyesinde parola değişikliği içerdiğinden, özellikle üretim ortamlarında işlem öncesinde mutlaka güncel bir VM snapshot’ı alınması önerilir.

Prosedür konusunda tereddüt yaşanması veya disk/RAID yapısının dokümanda belirtilenden farklı görünmesi durumunda doğrudan değişiklik yapmak yerine ilgili ürün desteği ile birlikte ilerlemek daha güvenli olacaktır.