Bir bulut yönetim platformunda genellikle ilk dikkat çeken konular sanal sunucu oluşturma, otomasyon, tenant yönetimi, kullanıcı yetkileri ve kaynak limitleri olur. Ancak işin en kritik taraflarından biri çoğu zaman kurulumun sonlarına bırakılır: yedekleme.

Oysa kurumsal bir ortamda asıl başarı yalnızca kaynakları hızlıca oluşturmakla değil bu kaynakların gerektiğinde güvenli şekilde geri döndürülebilmesiyle ölçülür. Bir sanal sunucu silindiğinde, bir uygulama bozulduğunda, yanlış bir yapılandırma yapıldığında ya da platformun kendisinde sorun yaşandığında geri dönebilmek gerekir. İşte HPE Morpheus Enterprise’ın Backup bölümü tam olarak bu ihtiyaca cevap verir.

Morpheus yedeklemeyi sonradan eklenmiş basit bir özellik gibi ele almaz. Aksine yedekleme mantığını platformun genel işleyişine entegre eder. Yeni bir instance oluşturulurken otomatik yedekleme işi oluşturabilir, mevcut sistemler için manuel backup alınabilir farklı yedekleme sağlayıcıları entegre edilebilir ve gerektiğinde alınan yedekler üzerinden restore işlemleri yapılabilir.

Bu makalemde Administration > Settings > Backups altında yer alan Backup Settings ekranını ayrıntılı şekilde ele alacağız.

Bu ekrandaki her bir alanın ne anlama geldiğini Morpheus’un yedeklemeye nasıl baktığını, backup job mantığını, synthetic full backup kavramını, restore senaryolarını ve Veeam, Commvault, Cohesity gibi harici yedekleme çözümleriyle entegrasyon yaklaşımını anlaşılır bir dille inceleyeceğiz.

Morpheus Yedeklemeye Nasıl Yaklaşır?

HPE Morpheus Enterprise’da yedekleme yalnızca tek bir sanal makineyi korumak anlamına gelmez. Platform, farklı iş yüklerini ve altyapı bileşenlerini koruyabilecek daha geniş bir yedekleme anlayışına sahiptir.

Morpheus üzerinden aşağıdaki kaynaklar için yedekleme yapılabilir:

Sanal makineler
Container sistemleri
Fiziksel sunucular / host sistemleri
Veritabanları
Dosyalar
Dizinler
Disk volume’leri
Depolama sağlayıcıları
Snapshot tabanlı iş yükleri
Replikasyon senaryoları

Bu nedenle Morpheus’ta “backup” dediğimiz yapı, yalnızca klasik bir dosya kopyalama işlemi değildir. Ortamınızdaki farklı bileşenleri koruyabilen genel bir güvenlik ve geri dönüş katmanı olarak düşünülmelidir.

Yedekler iki farklı şekilde oluşturulabilir. Birincisi, bir instance oluşturulurken otomatik olarak yedekleme işinin de yapılandırılmasıdır. İkincisi ise ihtiyaç duyulduğunda manuel olarak yedek alınmasıdır. Alınan yedekler daha sonra mevcut instance üzerine geri yüklenebilir, yeni bir instance olarak ayağa kaldırılabilir, indirilebilir veya artık ihtiyaç yoksa silinebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır: Administration > Settings > Backups ekranındaki ayarlar global ayarlardır. Yani Morpheus genelinde yeni oluşturulacak yedekleme davranışları için varsayılan değerleri belirler. Bu ekranda yaptığınız değişiklikler, genellikle değişiklikten sonra oluşturulacak yeni yedekleme işleri için geçerli olur. Daha önce oluşturulmuş backup job’ların davranışını geriye dönük olarak otomatik değiştirmez.

Bu ayrımı bilmek önemlidir. Aksi halde “Default Backup Retention değerini değiştirdim ama eski backup job aynı şekilde çalışıyor” gibi bir durum kafa karıştırabilir. Mevcut bir backup job üzerinde değişiklik yapmak istiyorsanız ilgili backup job’ın kendi ayarlarını düzenlemeniz gerekir.

Backup Yapılandırmasına Başlamadan Önce Bilinmesi Gereken Üç Temel Bileşen

Backup Settings ekranındaki düğmeleri açmak tek başına yeterli değildir. Sağlıklı bir Morpheus backup yapısı için üç temel bileşenin birlikte düşünülmesi gerekir.

Bunlardan ilki global backup ayarlarıdır. Bu ayarlar şu anda incelediğimiz Administration > Settings > Backups ekranında bulunur. Zamanlanmış yedeklemelerin aktif olup olmayacağı, yeni instance’lar için otomatik backup oluşturulup oluşturulmayacağı, varsayılan backup bucket, default schedule ve retention gibi değerler burada belirlenir.

İkinci bileşen depolama sağlayıcılarıdır. Morpheus yedekleri bir yere yazmak zorundadır. Bu hedef alanlar Infrastructure > Storage altında tanımlanır. Bu alan yerel bir disk, NFS/CIFS paylaşımı, nesne depolama sistemi, Amazon S3 benzeri bir yapı veya kurumunuzda kullanılan farklı bir storage çözümü olabilir. Eğer Morpheus üzerinde uygun bir storage provider tanımlı değilse, Backup Settings ekranındaki Default Backup Bucket alanı boş veya pasif görünebilir.

Üçüncü bileşen ise çalıştırma takvimleridir. Morpheus’ta yedeklerin ne zaman çalışacağını belirleyen schedule yapıları Library > Automation > Execute Scheduling altında yönetilir. Örneğin “her gün gece yarısı”, “her pazar gece yarısı” veya “hafta içi her gün saat 23:00” gibi zaman planları burada oluşturulur. Morpheus kurulumla birlikte genellikle Daily at Midnight ve Weekly on Sunday at Midnight gibi hazır schedule’lar getirir. Bunlar yeterli değilse kuruma özel yeni schedule’lar oluşturulabilir.

Bu üç yapıyı basitçe şöyle düşünebiliriz:

Storage Provider: Yedek nereye yazılacak?
Execution Schedule: Yedek ne zaman çalışacak?
Backup Settings: Varsayılan davranış nasıl olacak?

Bu üçlü doğru yapılandırıldığında Morpheus backup süreci çok daha düzenli, anlaşılır ve yönetilebilir hale gelir.

Backup Settings Ekranı

Paylaştığınız ekran görüntüsünde Administration > Settings > Backups altında Morpheus başlığıyla gelen temel backup ayarları yer alıyor. Bu bölüm, Morpheus’un genel yedekleme davranışlarını belirleyen merkezi alandır.

Ekranda şu ayarlar bulunur:

Scheduled Backups
Create Backups
Backup Appliance
Default Backup Bucket
Default Backup Schedule
Default Backup Retention
Default Synthetic Full Backup Enabled
Default Synthetic Full Backup Schedule

Şimdi bu alanları tek tek açıklayalım.

Scheduled Backups

Scheduled Backups, Morpheus’taki zamanlanmış yedekleme işlemlerinin genel olarak aktif olup olmayacağını belirleyen ana ayardır.

Bu seçenek açık olduğunda daha önce tanımlanmış backup job’lar kendi schedule değerlerine göre otomatik şekilde çalışır. Örneğin bir backup job için “her gün gece 00:00’da çalış” şeklinde bir schedule tanımlandıysa Scheduled Backups açık olduğu sürece bu iş otomatik olarak tetiklenir.

Bu seçenek kapatılırsa zamanlanmış yedekleme davranışı devre dışı kalır. Backup job’lar tanımlı olsa bile otomatik çalışmaz. Bu durumda yedeklerin manuel olarak başlatılması gerekir.

Production ortamlarında bu ayarın açık olması beklenir. Çünkü yedekleme işini manuel sürece bırakmak ciddi bir risktir. Sistem yöneticisinin unutması, vardiya değişimi, yoğun operasyon, tatil günleri veya beklenmedik iş yükleri nedeniyle manuel yedekleme süreçleri aksayabilir.

Bu nedenle önerilen kullanım:

Scheduled Backups: Açık

Bu ayarın kapatılması yalnızca geçici bakım, test veya sorun giderme senaryolarında düşünülmelidir.

Create Backups

Create Backups Morpheus üzerinden yeni instance oluşturulduğunda otomatik olarak yedekleme işi oluşturulup oluşturulmayacağını belirler.

Bu seçenek açık olduğunda Morpheus, yeni provision edilen instance’lar için arka planda backup job yapılandırabilir. Yani kullanıcı veya sistem yöneticisi yeni bir sanal sunucu oluşturduğunda, Morpheus bu instance’ın yedekleme kapsamına alınmasını otomatik hale getirebilir.

Bu özellik özellikle self-service portal kullanılan yapılarda çok değerlidir. Çünkü tenant kullanıcıları kendi panellerinden sanal sunucu oluştururken, sistem yöneticisinin ayrıca gidip her sunucu için manuel backup job tanımlaması gerekmez. Böylece “yedeksiz oluşturulmuş iş yükü” riski ciddi ölçüde azaltılır.

Ancak bu ayarın bilinçli kullanılması gerekir. Her sistemin aynı backup politikasına tabi olması doğru olmayabilir. Örneğin geçici test sunucuları ile production database sunucularının yedekleme ihtiyacı aynı değildir. Bu nedenle Create Backups ayarı açık tutulurken, backup schedule, retention, tenant politikaları ve cloud bazlı yapılandırmalar dikkatli planlanmalıdır.

Genel öneri:

Create Backups: Açık

Fakat bu davranışın tenant, group, cloud, plan veya policy seviyesinde kontrollü hale getirilmesi daha sağlıklı olacaktır.

Backup Appliance

Backup Appliance, Morpheus’un yönettiği iş yüklerinden farklı olarak Morpheus platformunun kendi appliance veritabanını yedeklemek için kullanılır.

Bu seçenek açık olduğunda Morpheus, kendi appliance database’i için yedekleme oluşturur. Appliance veritabanı, Morpheus’un beyni gibi düşünülebilir. Bu veritabanında tenant bilgileri, kullanıcılar, roller, cloud tanımları, instance kayıtları, policy’ler, automation ayarları, backup metadata bilgileri ve platformun birçok yönetimsel verisi tutulur.

Bu nedenle appliance backup, yalnızca teknik bir detay değildir. Morpheus’un kendisini felaket senaryolarına karşı koruyan kritik bir güvenlik adımıdır.

Burada çok önemli bir ayrım vardır Backup Appliance ayarı, Morpheus’un yönettiği bütün sanal makineleri yedeklemez. Bu ayar Morpheus appliance’ın kendi veritabanını yedekler. Yani platformun yönetimsel verilerini korur.

Ekranda bu seçeneğin altında yer alan açıklamada, Morpheus appliance database’i için backup oluşturulacağı belirtilir. Açıklama metnindeki Backup bağlantısı otomatik oluşturulan appliance backup job’a yönlendirir. Buradan appliance backup ayarları düzenlenebilir ve mevcut appliance yedekleri görüntülenebilir.

Appliance backup konusunda dikkat edilmesi gereken birkaç önemli nokta vardır:

Appliance backup temel olarak Morpheus veritabanını korur.
Morpheus’un shared storage dizini ayrıca yedeklenmelidir.
morpheus.rb yapılandırma dosyası ayrıca korunmalıdır.
Restore sırasında hedef appliance sürümü ile backup alınan sürüm uyumlu olmalıdır.
Appliance backup işlemlerinde süre ve kapasite planlaması yapılmalıdır.

Özellikle aşağıdaki dosya ve dizinlerin ayrıca korunması tavsiye edilir:

/var/opt/morpheus/morpheus-ui
/etc/morpheus/morpheus.rb

Bu dosya ve dizinler, yalnızca veritabanı yedeğiyle tam olarak korunmayabilir. Bu nedenle Morpheus appliance için ayrıca işletim sistemi veya dosya sistemi seviyesinde de bir yedekleme stratejisi oluşturulmalıdır.

Önerilen kullanım:

Backup Appliance: Açık

Morpheus platformunun kendisini kurtarmak istiyorsanız bu seçenek mutlaka aktif olmalıdır.

Default Backup Bucket

Default Backup Bucket bundan sonra oluşturulacak yeni yedekleme işleri için varsayılan depolama hedefini belirler.

Başka bir ifadeyle Morpheus’un yedekleri varsayılan olarak hangi bucket veya storage alanına yazacağını bu bölümde seçersiniz.

Paylaştığınız ekran görüntüsünde bu alanın boş veya pasif göründüğü anlaşılıyor. Bunun en yaygın nedeni, henüz Morpheus üzerinde uygun bir storage provider veya backup bucket tanımlanmamış olmasıdır. Zaten alanın altında yer alan açıklamada da bucket yapılandırmalarının Infrastructure > Storage bölümünden yapılacağı belirtilir.

Bu nedenle Default Backup Bucket alanını kullanabilmek için önce şu adım tamamlanmalıdır:

Infrastructure > Storage bölümüne gidilir.
Uygun storage provider tanımlanır.
Backup hedefi olarak kullanılacak bucket veya repository yapılandırılır.
Daha sonra Administration > Settings > Backups ekranına dönülerek Default Backup Bucket seçilir.

Bu alanın production ortamında boş bırakılması tavsiye edilmez. Çünkü backup job oluşturulsa bile yedeklerin nereye yazılacağı net değilse, işlem başarısız olabilir veya manuel müdahale gerektirebilir.

İyi bir tasarımda production, test ve kritik sistemler için farklı backup hedefleri kullanılabilir. Örneğin:

Production Backup Bucket
Test Backup Bucket
Archive Backup Bucket
Database Backup Bucket

Ayrıca yedeklerin mümkünse yedeklenen sistemlerle aynı datastore veya aynı fiziksel disk alanında tutulmaması gerekir. Aksi halde ana storage üzerinde yaşanacak bir problem, hem çalışan sistemi hem de yedekleri etkileyebilir.

Default Backup Schedule

Default Backup Schedule yeni oluşturulacak backup job’lar için varsayılan çalışma zamanını belirler.

Bu alanda listelenen seçenekler Library > Automation > Execute Scheduling altında tanımlı olan schedule kayıtlarından gelir.

Eğer burada bir schedule görünmüyorsa önce Execute Scheduling bölümünde uygun takvimlerin oluşturulması gerekir.

Örneğin aşağıdaki gibi schedule’lar tanımlanabilir:

Daily at Midnight
Weekly on Sunday at Midnight
Every Day at 23:00
Weekdays at 22:30
Monthly First Sunday at 02:00

Backup job oluştururken özel bir schedule seçilmezse Morpheus burada belirlenen Default Backup Schedule değerini kullanır.

Çoğu ortam için başlangıç noktası olarak günlük bir schedule mantıklıdır. Ancak burada tek doğru cevap yoktur. Yedekleme sıklığı, kurumun RPO ihtiyacına göre belirlenmelidir.

RPO yani Recovery Point Objective, veri kaybı toleransını ifade eder. Örneğin bir sistem için en fazla 24 saatlik veri kaybı kabul edilebiliyorsa günlük backup yeterli olabilir. Ancak kritik bir veritabanı için bu süre çok daha kısa olmalıdır.

Örnek bir yaklaşım:

Standart sunucular: Günlük backup
Test sunucuları: Haftada birkaç kez backup
Kritik uygulamalar: Günlük backup + uygulama seviyesinde ek backup
Kritik veritabanları: Daha sık backup veya özel veritabanı yedekleme politikası

Backup schedule belirlenirken sistem yoğunluğu da dikkate alınmalıdır. Tüm backup job’ları aynı saate koymak, storage, network ve hypervisor üzerinde yük oluşturabilir. Bu nedenle büyük ortamlarda schedule’ların kademeli planlanması daha doğru olur.

Default Backup Retention

Default Backup Retention, saklanacak başarılı yedek sayısını belirler.

Bu alana örneğin 7 yazarsanız Morpheus ilgili backup job için son 7 başarılı yedeği saklar. Yeni başarılı yedekler oluştukça eski yedekler retention politikasına göre temizlenir.

Burada önemli nokta şudur: Retention değeri gün sayısı değil, genellikle başarılı backup adedi olarak düşünülmelidir. Yani backup job her gün çalışıyorsa ve retention değeri 7 ise yaklaşık son 7 günlük geri dönüş noktası elde edersiniz. Ancak backup haftada bir çalışıyorsa ve retention 7 ise, yaklaşık 7 haftalık geri dönüş noktası tutulmuş olur.

Bu nedenle retention değerini belirlerken backup sıklığı ile birlikte düşünmek gerekir.

Basit formül şu şekilde yorumlanabilir:

Backup sıklığı x Retention sayısı = Yaklaşık geri dönüş penceresi

Örnek:

Günlük backup + retention 7 = Yaklaşık 7 günlük geri dönüş
Günlük backup + retention 14 = Yaklaşık 14 günlük geri dönüş
Haftalık backup + retention 4 = Yaklaşık 4 haftalık geri dönüş

Önerilen başlangıç değerleri şu şekilde olabilir:

Test ortamları: 3 - 5 başarılı yedek
Standart production sistemleri: 7 - 14 başarılı yedek
Kritik sistemler: 14 - 30 başarılı yedek
Regülasyon gerektiren sistemler: Kurum politikasına göre daha uzun süre

Retention değeri çok düşük olursa geçmişe dönük kurtarma esnekliği azalır. Çok yüksek olursa backup storage hızlı şekilde dolabilir. Bu nedenle retention, storage kapasitesi ve iş sürekliliği ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.

Default Synthetic Full Backup Enabled

Default Synthetic Full Backup Enabled desteklenen iş yükleri için varsayılan olarak sentetik tam yedekleme davranışının aktif edilip edilmeyeceğini belirler.

Paylaştığınız ekranda bu seçeneğin kapalı olduğu görülüyor. Bu ayarın ne işe yaradığını anlamak için önce synthetic full backup kavramını açıklamak gerekir.

Klasik backup mantığında genellikle önce bir full backup alınır. Daha sonra incremental backup’lar alınır. Incremental backup yalnızca son yedekten sonra değişen veriyi saklar. Bu yöntem hızlıdır ve daha az alan tüketir. Ancak restore sırasında bir dezavantajı vardır. Geri dönüş yapılırken önce full backup, ardından ilgili incremental zinciri sırasıyla işlenir. Zincir uzadıkça restore süresi artabilir ve zincirdeki herhangi bir parçanın bozulması restore sürecini riske atabilir.

Synthetic full backup ise bu problemi azaltmak için kullanılan bir yöntemdir.

Synthetic full backup, mevcut full backup ile sonrasında alınan incremental backup’ları backup repository tarafında birleştirerek yeni bir tam yedek oluşturur. Buradaki kritik fark şudur: Bu işlem production sunucudan yeniden tüm veriyi okumaz. İşlem büyük ölçüde backup depolama alanı üzerinde gerçekleşir. Böylece kaynak sisteme daha az yük bindirilerek yeni bir tam kurtarma noktası oluşturulabilir.

Bu yöntem özellikle uzun incremental zincirlerinin yönetilmesini kolaylaştırır ve restore süreçlerini daha sade hale getirebilir.

Ancak her ortamda otomatik olarak açılması gereken bir seçenek değildir. Synthetic full backup işlemleri backup repository üzerinde ek I/O ve kapasite ihtiyacı doğurabilir. Ayrıca desteklenen iş yükü türleri Morpheus sürümüne ve altyapı tipine göre değişebilir. Bazı sürümlerde synthetic full backup desteği belirli KVM tabanlı VM snapshot türleriyle sınırlı olabilir. Bu nedenle bu özelliği aktif etmeden önce kullanılan Morpheus sürümünde ve ilgili cloud/instance tipinde destek durumunu kontrol etmek gerekir.

Genel yaklaşım şu şekilde olabilir:

Test ortamlarında kapalı tutulabilir.
Kritik olmayan küçük sistemlerde ihtiyaç olmayabilir.
KVM/MVM tabanlı desteklenen iş yüklerinde değerlendirilebilir.
Uzun incremental zincirleri oluşan production sistemlerde faydalı olabilir.
Backup repository performansı ve kapasitesi kontrol edilmelidir.

Default Synthetic Full Backup Schedule

Default Synthetic Full Backup Schedule, synthetic full backup işlemlerinin hangi schedule ile çalışacağını belirler.

Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, synthetic full backup schedule’ının genellikle incremental backup schedule’dan daha seyrek çalıştırılması gerektiğidir.

Örneğin:

Incremental Backup: Her gün
Synthetic Full Backup: Haftada bir

veya

Incremental Backup: Her gece
Synthetic Full Backup: Ayda bir

Bu yaklaşım sayesinde günlük değişiklikler incremental backup ile korunurken, belirli aralıklarla daha güçlü ve daha sade restore noktaları oluşturulabilir.

Eğer synthetic full backup aktif edilecekse bu alanın boş bırakılmaması gerekir. Aksi halde synthetic full backup davranışı istenen düzende çalışmayabilir.

arici Backup Sağlayıcılarıyla Entegrasyon

HPE Morpheus Enterprise yalnızca kendi yerleşik backup yetenekleriyle sınırlı değildir. Kurumda halihazırda kullanılan kurumsal backup çözümleri varsa Morpheus bunlarla entegre çalışabilir.

Örneğin aşağıdaki çözümler Morpheus ile entegre edilebilir:

Veeam
Commvault
Cohesity

Bu yaklaşımın en önemli avantajı Morpheus’un mevcut backup altyapısını değiştirmeden merkezi bir orkestrasyon katmanı sunmasıdır. Yani kurumunuzda zaten Veeam veya Commvault kullanılıyorsa, Morpheus bu sistemi tamamen devre dışı bırakmak yerine onunla birlikte çalışabilir.

Genel entegrasyon mantığı şu şekildedir:

Backup sağlayıcısı Morpheus’a entegrasyon olarak eklenir.
İlgili cloud ortamı düzenlenir.
Infrastructure > Clouds altında ilgili cloud açılır.
Advanced Options bölümünden Backup Provider seçilir.
Provisioning sırasında backup seçenekleri görünür hale gelir.
Yeni instance oluşturulurken backup politikası seçilebilir.

Örneğin Veeam entegrasyonunda Veeam Backup Enterprise Manager bileşeninin doğru yapılandırılmış olması gerekir. Aksi halde Morpheus provisioning ekranında backup repository veya job template bilgilerini listeleyemeyebilir.

Commvault tarafında ise backup set ve saklama politikaları ön plana çıkar. Örneğin Gold, Silver, Bronze gibi retention seviyeleri tanımlanabilir ve provisioning sırasında bu politikalardan biri seçilebilir.

Cohesity gibi çözümlerle de benzer şekilde backup ve restore yönetimi Morpheus arayüzüne taşınabilir.

Buradaki temel amaç şudur: Morpheus, backup işlemini tek bir noktadan yönetilebilir hale getirir. Altta kendi backup motoru da çalışabilir, harici kurumsal backup çözümü de kullanılabilir. Kullanıcı açısından önemli olan, yedekleme ve geri dönüş operasyonlarının merkezi, standart ve izlenebilir şekilde yapılabilmesidir.