[TR] Virsh Nedir? KVM Tabanlı Sanallaştırma Ortamlarında Sanal Makine Yönetimi İpuçları

Linux tabanlı sanallaştırma altyapılarında KVM/QEMU kullanıyorsanız sistem yönetimi tarafında en sık karşılaşacağınız araçlardan biri virsh komutudur.

Virsh, libvirt altyapısı üzerinden sanal makineleri, sanal ağları, storage pool’ları, disk volume’lerini, snapshot’ları, checkpoint’leri, host cihazlarını ve hypervisor bağlantılarını yönetmek için kullanılan güçlü bir komut satırı aracıdır.

Virsh’i yalnızca “sanal makine açma kapatma komutu” olarak düşünmek doğru değildir. Bu araç sanal makinenin yaşam döngüsünden CPU ve bellek yapılandırmasına, disk yönetiminden network interface kontrolüne, backup ve migration süreçlerinden QEMU Guest Agent komutlarına kadar oldukça geniş bir yönetim alanı sunar.

Resmi libvirt dokümantasyonunda virsh, guest domain’leri yönetmek için kullanılan ana arayüz olarak tanımlanır. Buradaki domain ifadesi pratik kullanımda çoğu zaman sanal makine anlamına gelir. Bir domain adı, ID değeri veya UUID bilgisiyle yönetilebilir.

Genel kullanım yapısı şöyledir:

virsh [OPTION]... <command> <domain> [ARG]...

Örneğin:

virsh list --all
virsh dominfo web01
virsh shutdown web01

Bu komutlarda web01 yönetilecek sanal makinenin adıdır.

Virsh ve Libvirt İlişkisi

Virsh’in arka planında libvirt bulunur. Libvirt; KVM/QEMU, Xen, LXC, OpenVZ, VirtualBox, HPE Morpheus VM Essentials ve VMware ESX gibi farklı sanallaştırma teknolojileriyle ortak bir API üzerinden iletişim kurmayı sağlayan bir yönetim katmanıdır.

Bu yapı sayesinde sistem yöneticisi tek bir komut aracı olan virsh ile farklı sanallaştırma altyapılarını yönetebilir. KVM/QEMU ortamlarında virsh çoğunlukla libvirt daemon servisleri üzerinden hypervisor ile konuşur.

Basit akış şu şekildedir;

Kullanıcı -> virsh -> libvirt -> QEMU/KVM -> Sanal Makine

Bu nedenle virsh komutlarının çalışabilmesi için sistemde libvirt servislerinin çalışır durumda olması gerekir. Resmi notlarda da virsh işlemlerinin çoğunun çalışan bir libvirtd servisine bağlanmayı gerektirdiği birçok komutun da hypervisor ile iletişim kanalları nedeniyle root yetkisi gerektirebileceği belirtilir.

Virsh Kullanım Şekilleri

Virsh iki farklı şekilde kullanılabilir.

Birinci yöntem doğrudan shell üzerinden tek komut çalıştırmaktır.

virsh list --all

Bu kullanım script otomasyon ve hızlı kontrol işlemleri için idealdir.

İkinci yöntem ise virsh etkileşimli kabuğuna girmektir.

virsh

Ardından komutlar virsh prompt’u içerisinde çalıştırılır.

virsh # list --all
virsh # nodeinfo
virsh # quit

Etkileşimli moddan çıkmak için quit veya exit komutu kullanılır.

Virsh Bağlantı URI’leri

Virsh farklı hypervisor bağlantılarına URI yapısı ile bağlanabilir. KVM/QEMU ortamlarında en sık kullanılan bağlantılar şunlardır.

virsh -c qemu:///system

Bu bağlantı sistem genelindeki QEMU/KVM domain’lerini yönetmek için kullanılır. Genellikle sunucu ortamlarında tercih edilir ve root veya yetkili kullanıcı erişimi gerektirir.

virsh -c qemu:///session

Bu bağlantı ise normal kullanıcı oturumundaki QEMU/KVM domain’leri içindir.

Bağlı olunan URI’yi görmek için:

virsh uri

Resmi manpage’de yaygın bağlantı örnekleri arasında xen:///system, qemu:///system, qemu:///session ve lxc:///system yer alır.

Virsh Global Seçenekleri

Virsh çalıştırılırken bazı global seçenekler kullanılabilir:

Seçenek	Açıklama
-c, --connect URI	Belirtilen libvirt URI adresine bağlanır.
-d, --debug LEVEL	Debug seviyesini belirler.
-e, --escape string	Console bağlantısı için escape karakterini değiştirir.
-h, --help	Yardım çıktısını gösterir.
-k, --keepalive-interval	Bağlantı canlılık kontrol aralığını belirler.
-K, --keepalive-count	Kaç cevapsız keepalive sonrası bağlantının kopmuş sayılacağını belirler.
-l, --log FILE	Log çıktısını dosyaya yazar.
-q, --quiet	Gereksiz bilgilendirme mesajlarını azaltır.
-r, --readonly	Salt okunur bağlantı açar.
-t, --timing	Her komutun çalışma süresini gösterir.
--no-pkttyagent	Polkit kimlik doğrulama ajanını devreye sokmaz.
-v, --version	Virsh/libvirt sürüm bilgisini gösterir.
-V, --version=long	Sürümle birlikte derleme seçeneklerini ve driver bilgilerini gösterir.

Örnek:

virsh -c qemu:///system list --all
virsh -r list --all
virsh -t dominfo web01
virsh --version
virsh -V

Generic Commands – Genel Virsh Komutları

Bu komutlar doğrudan tek bir sanal makineye bağlı değildir. Genellikle bağlantı, host bilgisi, CPU uyumluluğu, NUMA, hypervisor yetenekleri ve genel virsh oturumu için kullanılır.

Resmi manpage’de bu komut grubu “Generic Commands” olarak ayrılmıştır.

Komut	Açıklama
help	Tüm virsh komutlarını veya belirli bir komutun yardımını gösterir.
quit, exit	Etkileşimli virsh kabuğundan çıkar.
version	Virsh, libvirt, API ve hypervisor sürüm bilgilerini gösterir.
cd	Virsh kabuğu içindeki mevcut dizini değiştirir.
pwd	Mevcut çalışma dizinini gösterir.
connect	Hypervisor bağlantısını açar veya değiştirir.
uri	Bağlanılan hypervisor URI bilgisini gösterir.
hostname	Hypervisor host adını gösterir.
sysinfo	Hypervisor sistem bilgisini XML olarak gösterir.
nodeinfo	Host CPU, bellek ve temel donanım bilgilerini gösterir.
nodecpumap	Host üzerindeki CPU haritasını gösterir.
nodecpustats	Host CPU istatistiklerini gösterir.
nodememstats	Host bellek istatistiklerini gösterir.
nodesevinfo	AMD SEV güvenlik özellikleri hakkında bilgi verir.
nodesuspend	Host sistemi uyku moduna alır.
node-memory-tune	Host üzerindeki KSM/shared memory parametrelerini yönetir.
capabilities	Hypervisor ve host yeteneklerini XML olarak gösterir.
domcapabilities	Domain oluşturma yeteneklerini XML olarak gösterir.
pool-capabilities	Storage pool yeteneklerini gösterir.
inject-nmi	Domain’e NMI sinyali gönderir.
list	Domain’leri listeler.
freecell	NUMA cell bazında boş bellek bilgisini gösterir.
freepages	NUMA/page size bazında boş page bilgisini gösterir.
allocpages	Hugepage/page allocation işlemleri için kullanılır.
cpu-baseline	Birden fazla CPU tanımından ortak CPU modeli üretir.
cpu-compare	Verilen CPU tanımını host CPU ile karşılaştırır.
cpu-models	Belirli mimari için bilinen CPU modellerini listeler.
hypervisor-cpu-compare	CPU uyumluluğunu hypervisor yetenekleriyle karşılaştırır.
hypervisor-cpu-baseline	Hypervisor yeteneklerini dikkate alan baseline CPU üretir.
hypervisor-cpu-models	Hypervisor tarafından bilinen CPU modellerini listeler.

Örnekler:

virsh help
virsh version --daemon
virsh uri
virsh hostname
virsh nodeinfo
virsh capabilities
virsh list --all
virsh cpu-models x86_64

Domain Commands – Sanal Makine Yönetim Komutları

Virsh’in en yoğun kullanılan bölümü Domain Commands grubudur. Libvirt terminolojisinde domain, çoğu pratik kullanımda sanal makine anlamına gelir. Bu komutlarla VM başlatma, kapatma, kaynak değiştirme, disk ve network bilgisi alma, snapshot, backup, migration, guest agent, event ve debug işlemleri yapılabilir.

Resmi manpage’de domain komutları oldukça geniş bir liste halinde verilir; bu bölümde tamamı işlevlerine göre gruplanmıştır.

1) Yaşam Döngüsü ve Temel VM Yönetimi

Komut	Açıklama
start	Tanımlı fakat kapalı durumda olan domain’i başlatır.
shutdown	Guest OS ile iletişim kurarak düzgün kapatma yapmaya çalışır.
destroy	VM’i zorla kapatır. Fiziksel power-off gibi düşünülmelidir.
reboot	VM’i yeniden başlatır.
reset	VM’e donanımsal reset benzeri işlem uygular.
suspend	Çalışan domain’i bellekte duraklatır.
resume	Suspend edilmiş domain’i devam ettirir.
save	Çalışan VM durumunu dosyaya kaydeder.
restore	Daha önce save ile alınmış VM durumunu geri yükler.
managedsave	VM durumunu libvirt yönetimli şekilde kaydeder.
managedsave-remove	Managed save imajını siler.
managedsave-define	Managed save state XML tanımını değiştirir.
managedsave-dumpxml	Managed save XML bilgisini gösterir.
managedsave-edit	Managed save XML bilgisini düzenler.
undefine	Domain tanımını libvirt’ten kaldırır.
autostart	Host açıldığında VM’in otomatik başlamasını ayarlar.
domrename	Kapalı domain’in adını değiştirir.

Örnekler:

virsh start web01
virsh shutdown web01
virsh destroy web01
virsh reboot web01
virsh suspend web01
virsh resume web01
virsh autostart web01
virsh autostart web01 --disable

shutdown düzgün kapatma yapmaya çalışır; destroy ise zorla kapatır. Bu nedenle production sistemlerde önce shutdown, son çare olarak destroy tercih edilmelidir.

2) Domain Oluşturma ve XML Yönetimi

Komut	Açıklama
create	XML dosyasından geçici veya tek seferlik domain başlatır.
define	XML dosyasındaki domain tanımını libvirt’e kaydeder fakat başlatmaz.
dumpxml	Domain XML yapılandırmasını gösterir.
edit	Domain XML yapılandırmasını editör ile düzenler.
desc	Domain açıklamasını veya başlığını gösterir/değiştirir.
metadata	Domain üzerinde özel XML metadata bilgisini yönetir.
domxml-from-native	Native hypervisor formatını libvirt XML formatına dönüştürür.
domxml-to-native	Libvirt XML formatını native hypervisor formatına dönüştürür.

Örnekler:

virsh dumpxml web01 > web01.xml
virsh define web01.xml
virsh create web01.xml
virsh edit web01
virsh desc web01

define komutu kalıcı tanım oluşturur; create ise XML’den domain başlatır. Çalışan domain üzerinde XML değişikliği yapıldığında bazı ayarlar ancak bir sonraki açılışta etkili olur.

3) Domain Bilgi ve Durum Komutları

Komut	Açıklama
dominfo	Domain hakkında temel bilgileri gösterir.
domstate	Domain’in durumunu gösterir.
domstats	CPU, bellek, disk ve network istatistiklerini gösterir.
domid	Domain adından veya UUID’den ID bilgisini bulur.
domname	Domain ID veya UUID bilgisinden domain adını bulur.
domuuid	Domain UUID bilgisini gösterir.
domhostname	Domain hostname bilgisini gösterir.
domtime	Guest zamanı ile ilgili bilgi alır veya zaman ayarı yapar.
domcontrol	Domain kontrol arayüzünün durumunu gösterir.
domdisplay	Grafik konsol bağlantı bilgisini gösterir.
domdisplay-reload	Grafik display yapılandırmasını yeniler.
ttyconsole	Domain’in TTY console cihazını gösterir.
vncdisplay	VNC display bilgisini gösterir.
dommemstat	Domain bellek istatistiklerini gösterir.

Örnekler:

virsh dominfo web01
virsh domstate web01 --reason
virsh domstats web01
virsh domuuid web01
virsh dommemstat web01
virsh vncdisplay web01

4) CPU, Bellek, NUMA ve Performans Komutları

Komut	Açıklama
cpu-stats	Domain CPU istatistiklerini gösterir.
vcpucount	Domain üzerindeki vCPU sayılarını gösterir.
vcpuinfo	vCPU detaylarını listeler.
vcpupin	vCPU’ları belirli fiziksel CPU’lara pinler.
setvcpus	Domain için vCPU sayısını değiştirir.
setvcpu	Belirli vCPU’ları enable/disable eder.
maxvcpus	Hypervisor tarafından desteklenen maksimum vCPU bilgisini gösterir.
emulatorpin	Emulator thread’lerini belirli CPU’lara pinler.
iothreadadd	Domain’e IOThread ekler.
iothreaddel	Domain’den IOThread siler.
iothreadinfo	IOThread bilgisini gösterir.
iothreadpin	IOThread’i CPU’ya pinler.
iothreadset	IOThread parametrelerini değiştirir.
memtune	Domain bellek tuning parametrelerini gösterir/değiştirir.
setmem	Domain belleğini değiştirir.
setmaxmem	Domain maksimum bellek limitini ayarlar.
numatune	NUMA bellek yerleşim politikasını ayarlar.
perf	Domain performans event sayaçlarını yönetir.
schedinfo	Scheduler parametrelerini gösterir veya değiştirir.

Örnekler:

virsh vcpuinfo web01
virsh vcpucount web01
virsh setvcpus web01 4 --config
virsh setmem web01 8G --config
virsh setmaxmem web01 16G --config
virsh vcpupin web01 0 0-3
virsh numatune web01
virsh perf web01

CPU ve bellek değişikliklerinde --live, --config ve --current parametrelerinin etkisi iyi bilinmelidir. --live çalışan VM’i, --config kalıcı yapılandırmayı etkiler.

5) Disk, Block Device ve I/O Komutları

Komut	Açıklama
domblklist	Domain’e bağlı diskleri listeler.
domblkinfo	Belirli disk hakkında kapasite/boyut bilgisi verir.
domblkstat	Disk I/O istatistiklerini gösterir.
domblkerror	Disk tarafında oluşan hataları gösterir.
domblkthreshold	Block device için threshold event yapılandırır.
blkdeviotune	Belirli block device için I/O limitlerini ayarlar.
blkiotune	Domain seviyesinde block I/O tuning yapar.
blockresize	Çalışan domain diskini yeniden boyutlandırır.
blockcopy	Çalışan domain diskini başka bir hedefe kopyalar.
blockcommit	Backing chain içeriğini alt/üst katmana commit eder.
blockpull	Backing chain’den veriyi aktif imaja çeker.
blockjob	Devam eden block job’ları izler, iptal eder veya yönetir.
domthrottlegroupset	Disk throttle group ayarı yapar.
domthrottlegroupdel	Disk throttle group siler.
domthrottlegroupinfo	Throttle group bilgisini gösterir.
domthrottlegrouplist	Throttle group listesini gösterir.

Örnekler:

virsh domblklist web01
virsh domblklist web01 --details
virsh domblkinfo web01 vda
virsh domblkstat web01 vda
virsh domblkerror web01
virsh blockresize web01 vda 100G --extend
virsh blockjob web01 vda --info

blockresize ile disk büyütüldüğünde guest OS içinde partition ve filesystem genişletme işlemleri ayrıca yapılmalıdır. --extend kullanımı, yanlışlıkla küçültme kaynaklı veri kaybını önlemek için önemlidir.

6) Network Interface Komutları

Komut	Açıklama
domiflist	Domain’e bağlı network interface’leri listeler.
domifaddr	Domain interface IP/MAC adreslerini gösterir.
domifstat	Interface trafik istatistiklerini gösterir.
domiftune	Interface bandwidth/tuning ayarlarını yönetir.
domif-getlink	Interface link durumunu gösterir.
domif-setlink	Interface link durumunu up/down yapar.
domifannounce	Interface bilgisini ağda duyurmak için kullanılır.

Örnekler:

virsh domiflist web01
virsh domifaddr web01
virsh domifstat web01 vnet0
virsh domif-getlink web01 vnet0
virsh domif-setlink web01 vnet0 down
virsh domif-setlink web01 vnet0 up

domifaddr komutu IP bilgisini DHCP lease, ARP veya QEMU Guest Agent gibi kaynaklardan alabilir. Bu nedenle bazı ortamlarda doğru sonuç için guest agent kurulu olmalıdır.

7) Guest Agent ve Guest İçinden Bilgi Alma

Komut	Açıklama
guestinfo	Guest agent üzerinden OS, disk, filesystem ve interface bilgilerini gösterir.
guestvcpus	Guest OS perspektifinden vCPU durumunu gösterir/değiştirir.
guest-agent-timeout	Guest agent komutları için timeout değerini yönetir.
get-user-sshkeys	Guest içindeki kullanıcı SSH key bilgisini alır.
set-user-sshkeys	Guest içindeki kullanıcı SSH key bilgisini değiştirir.
set-user-password	Guest içindeki kullanıcı parolasını değiştirir.

Örnekler:

virsh guestinfo web01
virsh guestvcpus web01
virsh guest-agent-timeout web01
virsh get-user-sshkeys web01 root
virsh set-user-password web01 root 'YeniParola'

Bu komutların önemli bir kısmı guest içinde QEMU Guest Agent kurulu ve çalışır durumda olduğunda anlamlı sonuç verir.

8) Filesystem Komutları

Komut	Açıklama
domfsfreeze	Guest filesystem’lerini freeze eder. Backup öncesi kullanılır.
domfsthaw	Freeze edilmiş filesystem’leri çözer.
domfsinfo	Guest içindeki mounted filesystem listesini gösterir.
domfstrim	Guest filesystem üzerinde TRIM/discard işlemi çalıştırır.

Örnekler:

virsh domfsfreeze web01
virsh domfsthaw web01
virsh domfsinfo web01
virsh domfstrim web01

Backup ve snapshot işlemlerinde filesystem tutarlılığı açısından domfsfreeze ve domfsthaw komutları önemlidir.

9) Backup ve Checkpoint ile İlgili Domain Komutları

Komut	Açıklama
backup-begin	Domain için backup job başlatır.
backup-dumpxml	Devam eden veya oluşturulan backup job XML bilgisini gösterir.

Örnekler:

virsh backup-begin web01 backup.xml
virsh backup-dumpxml web01

Bu komutlar genellikle incremental backup, checkpoint tabanlı yedekleme ve otomasyon senaryolarında kullanılır.

10) Migration Komutları

Komut	Açıklama
migrate	Domain’i başka bir host’a taşır.
migrate-compcache	Migration compression cache ayarlarını yönetir.
migrate-getmaxdowntime	Live migration için maksimum downtime bilgisini gösterir.
migrate-setmaxdowntime	Live migration maksimum downtime değerini ayarlar.
migrate-getspeed	Migration bandwidth/speed limitini gösterir.
migrate-setspeed	Migration bandwidth/speed limitini ayarlar.
migrate-postcopy	Devam eden migration’ı post-copy moduna geçirir.

Örnekler:

virsh migrate --live web01 qemu+ssh://kvm02/system
virsh migrate-getspeed web01
virsh migrate-setspeed web01 100
virsh migrate-getmaxdowntime web01
virsh migrate-setmaxdowntime web01 500
virsh migrate-postcopy web01

Migration işlemlerinde CPU uyumluluğu, storage mimarisi, network bandwidth, libvirt/QEMU sürüm uyumluluğu ve shared storage durumu dikkatle değerlendirilmelidir.

11) Konsol, Event, Debug ve Gelişmiş Domain Komutları

Komut	Açıklama
console	Domain serial console bağlantısı açar.
screenshot	Domain ekran görüntüsü alır.
send-key	Guest’e klavye tuş kombinasyonu gönderir.
send-process-signal	Guest içindeki prosese sinyal gönderir.
dump	Domain memory/core dump alır.
event	Domain event’lerini izler.
await	Domain üzerinde belirli event/durum bekler.
domjobinfo	Domain üzerinde çalışan job bilgisini gösterir.
domjobabort	Devam eden domain job’ını iptal eder.
domdirtyrate-calc	Live migration için dirty page rate hesaplar.
domlaunchsecinfo	Launch security bilgisini gösterir.
domsetlaunchsecstate	Launch security state ayarı yapar.
set-lifecycle-action	Domain lifecycle event davranışını değiştirir.
dompmsuspend	Guest’i power management suspend moduna alır.
dompmwakeup	Power management suspend durumundaki guest’i uyandırır.

Örnekler:

virsh console web01
virsh screenshot web01 /tmp/web01.ppm
virsh send-key web01 KEY_LEFTCTRL KEY_LEFTALT KEY_DELETE
virsh event web01 --loop
virsh domjobinfo web01
virsh domjobabort web01
virsh domdirtyrate-calc web01

Device Commands – Sanal Makine Cihaz Yönetimi

Device komutları VM’e disk, network interface, CD-ROM, PCI device veya XML ile tanımlanmış başka cihazları eklemek, çıkarmak ve güncellemek için kullanılır. Resmi manpage’de bu grup ayrı başlık altında listelenmiştir.

Komut	Açıklama
attach-device	XML dosyasındaki device tanımını domain’e ekler.
attach-disk	Domain’e disk ekler.
attach-interface	Domain’e network interface ekler.
detach-device	XML ile belirtilen device’ı domain’den çıkarır.
detach-device-alias	Alias bilgisine göre device çıkarır.
detach-disk	Domain’den disk çıkarır.
detach-interface	Domain’den network interface çıkarır.
update-device	Mevcut device yapılandırmasını XML ile günceller.
update-memory-device	Memory device yapılandırmasını günceller.
change-media	CD-ROM/floppy gibi removable media değiştirir.
dom-fd-associate	Domain ile file descriptor ilişkilendirir.

Örnekler:

virsh attach-disk web01 /var/lib/libvirt/images/data.qcow2 vdb --persistent
virsh detach-disk web01 vdb --persistent
virsh attach-interface web01 network default --model virtio --persistent
virsh detach-interface web01 network --mac 52:54:00:aa:bb:cc --persistent
virsh change-media web01 hdc /iso/ubuntu.iso

Nodedev Commands – Host Donanım Cihazları

Nodedev komutları host üzerindeki fiziksel veya sanal cihazları yönetmek için kullanılır. PCI passthrough, SR-IOV ve mediated device gibi senaryolarda önemlidir.

Komut	Açıklama
nodedev-create	XML’den transient node device oluşturur.
nodedev-update	Node device bilgisini günceller.
nodedev-destroy	Node device’ı durdurur/yok eder.
nodedev-define	Node device tanımı oluşturur.
nodedev-undefine	Node device tanımını kaldırır.
nodedev-start	Tanımlı node device’ı başlatır.
nodedev-detach	Host driver’dan ayırıp VM passthrough için hazırlar.
nodedev-dumpxml	Node device XML çıktısını gösterir.
nodedev-info	Node device hakkında bilgi verir.
nodedev-list	Host üzerindeki node device’ları listeler.
nodedev-reattach	Ayrılmış cihazı tekrar host driver’a bağlar.
nodedev-reset	Node device reset işlemi yapar.
nodedev-event	Node device event’lerini izler.
nodedev-autostart	Node device autostart ayarını yönetir.

Örnekler:

virsh nodedev-list
virsh nodedev-dumpxml pci_0000_03_00_0
virsh nodedev-info pci_0000_03_00_0
virsh nodedev-detach pci_0000_03_00_0
virsh nodedev-reattach pci_0000_03_00_0
virsh nodedev-reset pci_0000_03_00_0

Yanlış cihazın detach edilmesi host erişimini veya storage/network bağlantısını etkileyebilir. Bu komutlar dikkatli kullanılmalıdır.

Virtual Network Commands – Sanal Ağ Yönetimi

Libvirt, sanal makineler için NAT, routed, isolated veya bridge tabanlı sanal network yapıları oluşturabilir. Bu yapılar virsh ile yönetilebilir.

Komut	Açıklama
net-autostart	Network’ün host açılışında otomatik başlamasını ayarlar.
net-create	XML dosyasından geçici network başlatır.
net-define	XML dosyasından kalıcı network tanımlar.
net-desc	Network açıklamasını veya başlığını yönetir.
net-destroy	Aktif network’ü durdurur.
net-dumpxml	Network XML bilgisini gösterir.
net-edit	Network XML yapılandırmasını düzenler.
net-event	Network event’lerini izler.
net-info	Network hakkında temel bilgi verir.
net-list	Network listesini gösterir.
net-metadata	Network özel XML metadata bilgisini yönetir.
net-name	UUID’den network adını bulur.
net-start	Tanımlı network’ü başlatır.
net-undefine	Network tanımını siler.
net-uuid	Network UUID bilgisini gösterir.
net-update	Network yapılandırmasını runtime veya config düzeyinde günceller.
net-dhcp-leases	Network üzerindeki DHCP lease kayıtlarını gösterir.

Örnekler:

virsh net-list --all
virsh net-info default
virsh net-start default
virsh net-autostart default
virsh net-dumpxml default
virsh net-edit default
virsh net-dhcp-leases default

net-dhcp-leases, NAT network kullanan yapılarda VM’lerin aldığı IP adreslerini görmek için oldukça kullanışlıdır.

Network Port Commands – Network Port Yönetimi

Bu komutlar libvirt network port nesnelerini yönetmek için kullanılır.

Komut	Açıklama
net-port-list	Belirli network üzerindeki portları listeler.
net-port-create	XML’den network port oluşturur.
net-port-dumpxml	Network port XML çıktısını gösterir.
net-port-delete	Network port siler.

Örnekler:

virsh net-port-list default
virsh net-port-dumpxml default <PORT_UUID>
virsh net-port-delete default <PORT_UUID>

Interface Commands – Host Network Interface Yönetimi

Bu komutlar host üzerindeki network interface yapılandırmalarını yönetmek için kullanılır. Yanlış bridge veya interface işlemleri host erişimini kesebilir.

Komut	Açıklama
iface-bridge	Fiziksel interface’i bridge içine alır.
iface-define	XML’den interface tanımlar.
iface-destroy	Interface’i durdurur.
iface-dumpxml	Interface XML bilgisini gösterir.
iface-edit	Interface XML yapılandırmasını düzenler.
iface-list	Host interface listesini gösterir.
iface-name	MAC adresinden interface adını bulur.
iface-mac	Interface adından MAC adresini bulur.
iface-start	Interface’i başlatır.
iface-unbridge	Bridge yapılandırmasını kaldırır.
iface-undefine	Interface tanımını siler.
iface-begin	Interface değişiklikleri için transaction başlatır.
iface-commit	Interface transaction değişikliklerini uygular.
iface-rollback	Interface transaction değişikliklerini geri alır.

Örnekler:

virsh iface-list --all
virsh iface-dumpxml eno1
virsh iface-bridge eno1 br0
virsh iface-unbridge br0
virsh iface-begin
virsh iface-commit
virsh iface-rollback

Uzak bağlantı ile yönetilen production sunucularda bu komutlar bakım penceresi dışında kullanılmamalıdır.

Storage Pool Commands – Storage Pool Yönetimi

Storage pool, libvirt’in disk imajlarını veya volume’leri tuttuğu mantıksal depolama alanıdır. Directory, filesystem, iSCSI, LVM, RBD, ZFS veya Gluster gibi farklı pool tipleri kullanılabilir.

Komut	Açıklama
find-storage-pool-sources	Belirli pool tipi için kaynakları keşfeder.
find-pool-sources-as	Parametrelerle pool kaynaklarını arar.
pool-autostart	Pool’un otomatik başlamasını ayarlar.
pool-build	Pool için gerekli altyapıyı hazırlar.
pool-create	XML’den geçici pool oluşturur ve başlatır.
pool-create-as	Parametrelerle geçici pool oluşturur.
pool-define	XML’den kalıcı pool tanımlar.
pool-define-as	Parametrelerle kalıcı pool tanımlar.
pool-destroy	Pool’u durdurur; içindeki veriyi silmez.
pool-delete	Pool kaynaklarını siler; geri dönüşsüz olabilir.
pool-dumpxml	Pool XML bilgisini gösterir.
pool-edit	Pool XML yapılandırmasını düzenler.
pool-info	Pool hakkında temel bilgi verir.
pool-list	Pool listesini gösterir.
pool-name	UUID’den pool adını bulur.
pool-refresh	Pool içindeki volume listesini yeniler.
pool-start	Tanımlı fakat pasif pool’u başlatır.
pool-undefine	Pasif pool tanımını siler.
pool-uuid	Pool UUID bilgisini gösterir.
pool-event	Pool event’lerini izler.

Örnekler:

virsh pool-list --all
virsh pool-info default
virsh pool-refresh default
virsh pool-start default
virsh pool-autostart default
virsh pool-dumpxml default
virsh pool-edit default

pool-destroy yalnızca pool’u durdurur; pool-delete ise pool kaynaklarını silebilir. Bu ayrım veri kaybını önlemek açısından kritiktir.

Volume Commands – Disk İmajı ve Volume Yönetimi

Volume, storage pool içinde bulunan disk imajı veya block aygıtıdır.

Komut	Açıklama
vol-create	XML’den volume oluşturur.
vol-create-from	Mevcut volume’den yeni volume oluşturur.
vol-create-as	Parametrelerle volume oluşturur.
vol-clone	Volume klonlar.
vol-delete	Volume siler.
vol-upload	Dosyadan volume içine veri yükler.
vol-download	Volume içeriğini dosyaya indirir.
vol-wipe	Volume içeriğini güvenli şekilde temizler.
vol-dumpxml	Volume XML bilgisini gösterir.
vol-info	Volume hakkında bilgi verir.
vol-list	Pool içindeki volume’leri listeler.
vol-pool	Volume’ün ait olduğu pool’u gösterir.
vol-path	Volume path bilgisini gösterir.
vol-name	Volume adını gösterir.
vol-key	Volume key bilgisini gösterir.
vol-resize	Volume boyutunu değiştirir.

Örnekler:

virsh vol-list default
virsh vol-info web01.qcow2 --pool default
virsh vol-path web01.qcow2 --pool default
virsh vol-create-as default data01.qcow2 100G --format qcow2
virsh vol-clone web01.qcow2 web01-clone.qcow2 --pool default
virsh vol-delete data01.qcow2 --pool default

vol-delete doğrudan disk imajını silebileceği için çalıştırmadan önce pool adı, volume adı ve path bilgisi mutlaka doğrulanmalıdır.

Secret Commands – Gizli Veri Yönetimi

Libvirt secret yapısı; Ceph/RBD, iSCSI CHAP, disk encryption ve benzeri senaryolarda kimlik bilgilerini saklamak için kullanılır.

Komut	Açıklama
secret-define	XML’den secret tanımlar.
secret-dumpxml	Secret XML bilgisini gösterir.
secret-event	Secret event’lerini izler.
secret-set-value	Secret değerini ayarlar.
secret-get-value	Secret değerini gösterir.
secret-undefine	Secret kaydını siler.
secret-list	Secret listesini gösterir.

Örnekler:

virsh secret-list
virsh secret-dumpxml <SECRET_UUID>
virsh secret-set-value <SECRET_UUID> --file secret.txt
virsh secret-get-value <SECRET_UUID>

Parola veya anahtar gibi hassas değerlerin doğrudan komut satırında verilmesi güvenlik açısından önerilmez. Dosya üzerinden değer vermek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Snapshot Commands – Snapshot Yönetimi

Snapshot, domain’in disk, bellek ve cihaz durumunu belirli bir anda kaydetmek için kullanılır. Güncelleme öncesi geri dönüş noktası oluşturma veya test ortamlarında hızlı geri alma işlemleri için kullanışlıdır.

Komut	Açıklama
snapshot-create	XML dosyasıyla snapshot oluşturur.
snapshot-create-as	Parametrelerle snapshot oluşturur.
snapshot-current	Mevcut/current snapshot bilgisini gösterir veya değiştirir.
snapshot-edit	Snapshot XML bilgisini düzenler.
snapshot-info	Snapshot hakkında bilgi verir.
snapshot-list	Domain snapshot listesini gösterir.
snapshot-dumpxml	Snapshot XML çıktısını gösterir.
snapshot-parent	Snapshot parent bilgisini gösterir.
snapshot-revert	Domain’i snapshot’a geri döndürür.
snapshot-delete	Snapshot siler.

Örnekler:

virsh snapshot-create-as web01 before-update "Patch öncesi snapshot"
virsh snapshot-list web01
virsh snapshot-info web01 before-update
virsh snapshot-dumpxml web01 before-update
virsh snapshot-revert web01 before-update
virsh snapshot-delete web01 before-update

snapshot-revert, snapshot sonrası yapılan değişiklikleri kaybettirebilir. Production sistemlerde dikkatli kullanılmalıdır.

Checkpoint Commands – Incremental Backup İçin Checkpoint Yönetimi

Checkpoint, özellikle incremental backup senaryolarında hangi blokların değiştiğini takip etmek için kullanılır.

Komut	Açıklama
checkpoint-create	XML’den checkpoint oluşturur.
checkpoint-create-as	Parametrelerle checkpoint oluşturur.
checkpoint-edit	Checkpoint XML bilgisini düzenler.
checkpoint-info	Checkpoint hakkında bilgi verir.
checkpoint-list	Checkpoint listesini gösterir.
checkpoint-dumpxml	Checkpoint XML çıktısını gösterir.
checkpoint-parent	Parent checkpoint bilgisini gösterir.
checkpoint-delete	Checkpoint siler.

Örnekler:

virsh checkpoint-create-as web01 backup-checkpoint-01
virsh checkpoint-list web01
virsh checkpoint-info web01 backup-checkpoint-01
virsh checkpoint-dumpxml web01 backup-checkpoint-01
virsh checkpoint-delete web01 backup-checkpoint-01

Snapshot geri dönüş noktası mantığıyla kullanılırken, checkpoint daha çok incremental backup ve değişen blok takibi için önemlidir.

NWFilter Commands – Network Filter Yönetimi

NWFilter, sanal makinelerin ağ trafiği üzerinde filtreleme kuralları uygulamak için kullanılır. MAC spoofing veya IP spoofing engelleme gibi güvenlik senaryolarında tercih edilebilir.

Komut	Açıklama
nwfilter-define	XML’den network filter tanımlar.
nwfilter-undefine	Network filter siler.
nwfilter-list	Network filter listesini gösterir.
nwfilter-dumpxml	Network filter XML çıktısını gösterir.
nwfilter-edit	Network filter XML bilgisini düzenler.

Örnekler:

virsh nwfilter-list
virsh nwfilter-dumpxml clean-traffic
virsh nwfilter-edit clean-traffic
virsh nwfilter-define filter.xml
virsh nwfilter-undefine filter-name

Yanlış NWFilter kuralı VM’in network erişimini kesebilir. Değişiklik öncesi XML çıktısı yedeklenmelidir.

NWFilter Binding Commands – Network Filter Bağlantıları

Bu komutlar network port ile network filter arasındaki binding ilişkilerini yönetir.

Komut	Açıklama
nwfilter-binding-create	Network port ile network filter arasında binding oluşturur.
nwfilter-binding-delete	Port üzerindeki filter binding ilişkisini kaldırır.
nwfilter-binding-list	Filter binding uygulanmış portları listeler.
nwfilter-binding-dumpxml	Binding XML bilgisini gösterir.

Örnekler:

virsh nwfilter-binding-list
virsh nwfilter-binding-dumpxml <PORT_DEVICE>
virsh nwfilter-binding-create binding.xml
virsh nwfilter-binding-delete <PORT_DEVICE>

Bu komutlar genellikle gelişmiş network güvenliği ve özel TAP/port filtreleme senaryolarında kullanılır.

Hypervisor-Specific Commands – Hypervisor’a Özel Komutlar

Bu komutlar doğrudan QEMU veya LXC gibi hypervisor seviyesine müdahale eder. Günlük kullanım için değil, ileri seviye troubleshooting ve özel senaryolar için düşünülmelidir.

Komut	Açıklama
qemu-attach	Dışarıdan başlatılmış QEMU prosesini libvirt yönetimine bağlar.
qemu-monitor-command	QEMU monitor komutu çalıştırır.
qemu-agent-command	QEMU Guest Agent’a doğrudan komut gönderir.
qemu-monitor-event	QEMU monitor event’lerini izler.
lxc-enter-namespace	LXC domain namespace içine girer.

Örnekler:

virsh qemu-monitor-command web01 --hmp "info block"
virsh qemu-agent-command web01 '{"execute":"guest-info"}'
virsh qemu-monitor-event web01 --loop
virsh lxc-enter-namespace container01 -- /bin/bash

Bu komutlar libvirt’in normal yönetim katmanını atlayabilecek davranışlara neden olabilir. Bu yüzden yalnızca uzman seviyede ve zorunlu durumlarda kullanılmalıdır.

Günlük Kullanımda En Çok İşe Yarayan Virsh Komutları

Bir KVM/libvirt yöneticisinin günlük operasyonlarda en sık kullanacağı komutlar şunlardır:

virsh list --all
virsh dominfo VM_ADI
virsh domstate VM_ADI --reason
virsh start VM_ADI
virsh shutdown VM_ADI
virsh reboot VM_ADI
virsh destroy VM_ADI
virsh dumpxml VM_ADI > VM_ADI.xml
virsh edit VM_ADI
virsh autostart VM_ADI
virsh domiflist VM_ADI
virsh domifaddr VM_ADI
virsh domblklist VM_ADI
virsh domblkinfo VM_ADI vda
virsh vcpuinfo VM_ADI
virsh setvcpus VM_ADI 4 --config
virsh setmem VM_ADI 8G --config
virsh console VM_ADI
virsh snapshot-list VM_ADI
virsh net-list --all
virsh pool-list --all
virsh vol-list default

Bu komutlar VM durumu, kaynak kullanımı, disk, network, snapshot ve storage kontrolleri için temel araç setini oluşturur.

Troubleshooting İçin Pratik Virsh Akışı

Bir VM ile ilgili sorun yaşandığında aşağıdaki sırayla kontrol yapılabilir:

virsh list --all

VM çalışıyor mu, kapalı mı, paused mı kontrol edilir.

virsh dominfo VM_ADI

Temel VM bilgileri alınır.

virsh domstate VM_ADI --reason

VM durumunun sebebi kontrol edilir.

virsh domblklist VM_ADI --details

Diskler ve bağlı block device’lar kontrol edilir.

virsh domblkerror VM_ADI

Disk tarafında hata olup olmadığına bakılır.

virsh domiflist VM_ADI

Network interface bağlantıları incelenir.

virsh domifaddr VM_ADI

VM IP adresi öğrenilmeye çalışılır.

virsh pool-list --all

Storage pool durumu kontrol edilir.

virsh vol-list default

Disk volume’leri incelenir.

virsh dumpxml VM_ADI > VM_ADI.xml

VM XML yapılandırması yedeklenir.

Bu akış, çoğu temel KVM/libvirt sorununun ilk analizinde oldukça faydalıdır.

Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Komutlar

Virsh çok güçlü bir araçtır. Bu nedenle bazı komutlar veri kaybı, servis kesintisi veya yönetim erişimi kaybı oluşturabilir.

Komut	Risk
destroy	VM’i zorla kapatır, veri kaybı riski oluşturabilir.
undefine	Domain tanımını kaldırır; ek seçeneklerle diskleri de etkileyebilir.
pool-delete	Storage pool kaynaklarını silebilir.
vol-delete	Disk imajını silebilir.
snapshot-revert	VM’i eski duruma döndürür; sonradan yapılan değişiklikler kaybolabilir.
iface-bridge / iface-unbridge	Yanlış kullanımda host network erişimini kesebilir.
nodedev-detach	Yanlış cihaz detach edilirse host donanım erişimi etkilenebilir.
qemu-monitor-command	Libvirt yönetim katmanını atlayarak beklenmeyen sonuçlar doğurabilir.
domjobabort	Devam eden kritik job işlemini yarıda kesebilir.

Bu komutlar çalıştırılmadan önce mümkünse XML yedekleri alınmalı, storage path’leri doğrulanmalı ve production ortamlarında bakım penceresi tercih edilmelidir.

Virsh, libvirt tabanlı sanallaştırma ortamlarında en kapsamlı ve esnek komut satırı yönetim araçlarından biridir. KVM/QEMU altyapısında sanal makineleri yalnızca başlatmak veya kapatmak için değil; CPU, bellek, disk, network, storage pool, volume, snapshot, checkpoint, backup, migration, guest agent ve hypervisor seviyesinde birçok işlemi yönetmek için kullanılır.

Küçük ortamlarda birkaç temel komut yeterli olabilir. Ancak büyük KVM altyapılarında virsh; otomasyon, troubleshooting, migration, backup entegrasyonu, performans yönetimi ve günlük operasyonların vazgeçilmez bir parçasıdır.

Doğru kullanıldığında hızlı ve güçlüdür. Yanlış kullanıldığında ise çalışan sistemlerde kesinti, veri kaybı veya yönetim erişimi sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle özellikle destroy, undefine, pool-delete, vol-delete, snapshot-revert, iface-*, nodedev-* ve hypervisor-specific komutlar dikkatle kullanılmalıdır.

Özetle virsh, KVM/libvirt dünyasında komut satırından tam kontrol sağlayan profesyonel bir yönetim aracıdır. Sanallaştırma altyapısını daha iyi anlamak, sorunları daha hızlı çözmek ve operasyonları otomasyonla güçlendirmek isteyen herkes için virsh komutlarını öğrenmek ciddi bir avantaj sağlar.